Een scheiding is al zwaar genoeg. Heb je een eigen bedrijf, dan komt er een vraag bij die je liever niet had gesteld: wat is het waard, en wat betekent dat voor jullie allebei? Bij een bedrijfswaardering bij echtscheiding wordt het bedrijf gewaardeerd alsof het gewoon doorgaat, niet alsof het morgen verkocht wordt. Meestal gebeurt dat met een rendementsgerichte methode, door jullie samen of door een onafhankelijke waarderingsdeskundige. De peildatum, de goodwill en je eigen salaris bepalen vaak meer dan de methode zelf.
Wanneer moet je bedrijf bij een scheiding gewaardeerd worden?
Een waardebepaling is nodig zodra het bedrijf, of de waardegroei ervan, tot het gezamenlijke vermogen behoort of verrekend moet worden. Of dat het geval is, hangt af van hoe je getrouwd bent. Getrouwd in gemeenschap van goederen? Dan valt de waarde van het bedrijf in principe in de boedel. Huwelijkse voorwaarden met een verrekenbeding? Dan telt de waardeontwikkeling tijdens het huwelijk mee. Beperkte gemeenschap van goederen (huwelijken gesloten vanaf 2018)? Dan geldt een iets andere afbakening. Hoe je getrouwd bent bepaalt veel, en de exacte gevolgen voor jouw situatie bevestigt je advocaat of mediator.
Wat wordt er gewaardeerd: eenmanszaak, vof of bv?
Niet elke rechtsvorm werkt hetzelfde. Bij een eenmanszaak is de onderneming nauw verweven met de privépersoon; bij een bv gaat het om de waarde van de aandelen, niet om het bedrijf als zodanig. Het onderscheid is meer dan administratief: het bepaalt wat er precies op tafel moet komen.
| Rechtsvorm | Wat er gewaardeerd wordt | Waar je op let |
|---|---|---|
| Eenmanszaak | Het ondernemingsvermogen, waaronder activa, passiva en eventuele overdraagbare goodwill | Privé en zakelijk lopen vaker door elkaar; eerst scheiden wat van het bedrijf is |
| Vof | Jouw aandeel in de vennootschap | De afspraken met je vennoten en wat de vennootschapsakte zegt over uittreden |
| Bv | De aandelen in de bv | Rekening-courant met de DGA, eventuele pensioenverplichtingen op de balans |
| Holding met werkmaatschappij | De aandelen in de holding, en wat daaronder hangt | Intercompany-leningen, dividendreserves en de structuur van de groep als geheel |
Bij een bv gaat het om de waarde van de aandelen, niet om het bedrijf zelf. Als die waarde onderdeel is van de verdeling of verrekening, kan de ondernemer de aandelen vaak behouden en de partner financieel compenseren. Een daadwerkelijke overdracht van aandelen is daardoor niet altijd nodig. Hoe die financiële compensatie geregeld kan worden, behandelen we verderop.
Welke peildatum geldt voor de waarde?
Er zijn bij een scheiding vaak twee momenten die niet hetzelfde hoeven te zijn: één voor wat er gedeeld wordt en één voor wat het waard is. Tussen die twee data kan de waarde van een bedrijf flink verschuiven. Een goed jaar in de tussenperiode, een grote nieuwe klant, of juist een tegenvaller: het heeft allemaal invloed op de uitkomst.
Welke peildata precies van toepassing zijn, hangt af van je huwelijksgoederenregime, eventuele afspraken en de omstandigheden van jullie scheiding. Dit is één van die punten waar je echt niet op wilt gokken: laat je advocaat of mediator bevestigen welke data voor jouw situatie gelden, voordat er gerekend wordt.
Welke waarderingsmethode wordt gebruikt?
Er bestaat geen verplichte methode voor een bedrijfswaardering bij echtscheiding. In de praktijk kiest een deskundige de methode die past bij het type onderneming en controleert de uitkomst vaak met een tweede methode. De intrinsieke waarde, gebaseerd op de waarde van de bezittingen minus de schulden en gecorrigeerd voor stille reserves, kan daarbij als aanvullende controle dienen, maar vormt niet automatisch de ondergrens.
| Methode | Wat het meet | Past vaak bij | Let op bij een scheiding |
|---|---|---|---|
| Intrinsieke waarde | Wat er op de balans staat, gecorrigeerd voor stille reserves | Vastgoed-bv’s, holdings, bedrijven met veel materiële activa | Kan te laag uitvallen voor dienstverlenende bedrijven met weinig activa maar veel goodwill |
| Rentabiliteitswaarde | De genormaliseerde, toekomstige winst gedeeld door een rendementseis | Stabiele MKB-bedrijven met voorspelbare resultaten | Salaris en privékosten moeten eerst worden genormaliseerd; anders klopt de uitkomst niet |
| DCF (Discounted Cash Flow) | Toekomstige vrije kasstromen, contant gemaakt naar de peildatum | Groeiende of complexere ondernemingen met betrouwbare prognoses | Kleine aannames over groei of disconteringsvoet hebben grote invloed op de uitkomst |
| Multiples (transactiemethode) | De ondernemingswaarde uitgedrukt als veelvoud van winst of EBITDA | Vergelijking met vergelijkbare bedrijfsverkopen in dezelfde sector | Een multiple zonder onderbouwing zegt niets; persoonsafhankelijkheid drukt de uitkomst |
Een belangrijk uitgangspunt is de continuïteitswaarde: het bedrijf wordt gewaardeerd alsof het doorgaat, niet alsof het geliquideerd wordt. Dat is ook de reden dat je het bedrijf niet hoeft te verkopen om de waarde te kennen.
Waar de discussie bij een scheiding meestal over gaat
Een waardebepaling is geen boekhoudkundige waarheid. Er zijn een paar onderwerpen die bij bijna elke bedrijfswaardering in een scheiding terugkomen en die de uitkomst flink kunnen beïnvloeden.
Persoonsgebonden goodwill
Een deel van de waarde van een bedrijf kan direct aan de persoon van de ondernemer hangen: een uniek netwerk, vakmanschap dat niet zomaar overdraagbaar is, klanten die komen voor de persoon. Die waarde, ook wel persoonsgebonden goodwill genoemd, maakt de ondernemer niet persoonlijk rijker bij een scheiding, want een koper zou er ook niet voor betalen. Of en in welke mate dit meespeelt in een concrete situatie, is een bekend discussiepunt bij scheidingswaarderingen. Een onafhankelijke deskundige onderbouwt welk deel van de goodwill overdraagbaar is en welk deel niet.
Je eigen salaris en andere normalisaties
Neem je als ondernemer weinig salaris op om winst in de bv te houden, of juist veel om belasting te besparen? Staat je partner op de loonlijst, of lopen er privékosten via het bedrijf? Al die posten worden rechtgetrokken voordat er gerekend wordt. Dat heet normalisaties: het bedrijf wordt op een marktconforme basis gezet, zodat de winst representatief is voor wat een opvolger zou verdienen. Dit is een van de stappen waarop de uitkomst van twee waarderingen het sterkst kan afwijken.
Belasting die later komt
Bij de verdeling van aandelen in een bv kunnen ook fiscale gevolgen een rol spelen. Zo kan er sprake zijn van een latente belastingclaim in box 2, die invloed heeft op de uiteindelijke waarde. Of en in hoeverre hiermee rekening wordt gehouden, hangt af van de omstandigheden en de fiscale regels. Laat daarom vooraf beoordelen wat de gevolgen zijn.
De verwachtingen voor de toekomst
Een waardering kijkt altijd deels vooruit. Wie de toekomst somber of rooskleurig inschat, beïnvloedt de uitkomst. Dat is geen kwestie van eerlijkheid, maar van interpretatie. Daarom helpt een onafhankelijke, goed onderbouwde blik: niet om één partij gelijk te geven, maar om een startpunt te hebben dat door beiden serieus genomen wordt.
Samen de waarde bepalen of een deskundige inschakelen?
Als jullie er samen uitkomen, scheelt dat tijd, geld en moeite. Lukt dat niet, dan zijn er meerdere routes. Jullie kunnen samen één onafhankelijke deskundige benoemen, ieder een eigen waardering laten opstellen, of in het uiterste geval laat de rechter een deskundige aanwijzen.
- Samen (eventueel met een mediator): de snelste en goedkoopste route, mits jullie allebei de uitkomst vertrouwen.
- Één gezamenlijke deskundige: één rapport, gedragen door beide partijen, minder kans op een langdurig conflict over twee tegenstrijdige waarderingen.
- Ieder een eigen deskundige: levert twee rapporten op, en daarmee twee uitkomsten die om een compromis vragen.
- Deskundige via de rechter: de rechter benoemt een onafhankelijke partij als jullie er samen niet uitkomen.
Een Register Valuator is een gecertificeerd waarderingsspecialist die bedrijfswaarderingen uitvoert volgens een erkende methodiek. Dat geeft een rapport met inhoudelijk gewicht, ook als het voor een rechter of mediator op tafel komt.
Je partner uitkopen zonder je bedrijf te verkopen
Met de waarde op tafel weet je wat je je partner verschuldigd bent. Dat bedrag moet ergens vandaan komen, en het bedrijf moet daarna gezond blijven. Dat zijn twee vereisten die niet altijd vanzelfsprekend samengaan.
De meest gebruikte routes zijn: eigen middelen of privévermogen inzetten, een banklening aantrekken op basis van de kasstromen van het bedrijf, betalen in termijnen waarbij de partner als het ware een lening aan je verstrekt, of verrekenen met andere vermogensbestanddelen zoals de overwaarde in de woning. Soms blijft een klein deel van de aandelen tijdelijk bij de partner staan als overgangsoplossing.
Eerlijk gezegd: soms is verkopen toch de rustigste route. Niet als eerste keuze, maar als de financiering niet rond te krijgen is of de verhoudingen dat vereisen. Die beslissing neem je liever niet onder tijdsdruk of midden in het conflict.
Hoe wij naar je bedrijf kijken bij een scheiding
Bij Anno1982 kijken we naar je bedrijf zoals een kritische koper dat zou doen. Dat geeft een onderbouwd startpunt voor het gesprek, geen getal om elkaar mee te overtuigen. We kijken naar wat het bedrijf echt verdient, wat er genormaliseerd moet worden en welk deel van de goodwill overdraagbaar is. Vertrouwelijkheid staat daarbij voorop.
Wil je weten wat jouw bedrijf waard is op een manier die je ook kunt verdedigen? Bekijk dan wat onze waardebepaling inhoudt en wat je ervan kunt verwachten.
Veelgestelde vragen over bedrijfswaardering bij echtscheiding
Dat hangt af van je huwelijksgoederenregime. Valt het bedrijf of de waardegroei ervan in de verdeling, dan wordt de waarde vastgesteld door een deskundige. De partner die het bedrijf niet voortzet, krijgt zijn aandeel meestal uitbetaald in geld, zonder dat het bedrijf verkocht hoeft te worden.
De bv blijft bestaan. De aandelen worden gewaardeerd en verdeeld of verrekend. In de meeste gevallen houdt de ondernemer de aandelen en koopt hij de partner uit. De juridische overdracht van aandelen loopt via de notaris, waarbij ook de statuten en eventuele aandeelhoudersafspraken een rol spelen.
Dezelfde methoden als bij een bv worden toegepast: intrinsieke waarde, rentabiliteitswaarde of een kasstroombenadering. Het verschil is dat privé en zakelijk bij een eenmanszaak vaker door elkaar lopen. De eerste stap is scheiden wat tot het bedrijf behoort en wat privé is, pas daarna kun je betrouwbaar waarderen.
Nee, in de meeste gevallen niet. De waarde wordt bepaald alsof het bedrijf doorgaat, en je kunt je partner financieel compenseren zonder de aandelen te hoeven overdragen aan een derde. Verkopen kan, maar is een eigen keuze, geen verplichting die voortvloeit uit de scheiding zelf.
Dat spreken jullie samen af, of het staat in de afspraken rondom de scheiding. Als jullie samen één deskundige benoemen, worden de kosten doorgaans ook samen gedragen. Schakel je ieder een eigen deskundige in, dan betaalt elk zijn eigen adviseur.
Er hangt veel aan, dat snappen we. Wil je weten hoe je bedrijf er objectief voor staat? Plan een kennismaking. Een goed gesprek is vaak de eerste stap naar rust.
